De Hitlerjeugd (Hitlerjugend) De Lebensborn Vereneging van Nazi Duitsland Leoppold III bevelhebber van het Belgsche leger De Achttiendaagse Veld tocht (Belgie) Het SS Bloedbad van Oradour Sur Glan De aanval op Pearl Harbor-7 December 1941
Operatie Barbarossa 1941 Duitse Invasie SU Fins Russische Winteroorlog 1939-1940 Fall Gelb,het Duitse offensief in het Westen Atoombommen op Hiroshima en Nagasaki De Srijd om fort Eben Emael Holocaust door (Nazi Duitsland)
SS-Panzerdivision Leibstandarte SS Adolf Hitler Het Ardennenoffensief (1944) Lijst-Amerikaans-Duitse-Engelse- militair in de Tweede Wereldoorlog Annelies Marie (Anne) Frank 12 Juni1929 Werkkampen en Concentratiekampen van nazi-Duitsland
Lijst van de Veldslagen tijdens de Tweede Wereldoorlog Operaties tijdens de tweedewereldoorlog Oorlogsmisdaden door Nazi Duitslands Het verzet in Belgie en Nederland De 42 aanslagen op Adolf Hitler Wapens die gebruikt werden wereldoorlog II
| Adolf Hitler (Duits: 20 april 1889-30
april 1945) was een Oostenrijks
-geboren Duitse politicus en de leider van de Nationaal Socialistische
Duitse Arbeiders Partij ( Duits : Nationalsozialistische Deutsche
Arbeiterpartei (NSDAP), meestal aangeduid als de nazi-partij). Hij was
kanselier van Duitsland 1933/45 en dictator van Nazi-Duitsland (als
Führer und Reichskanzler ) 1934/45. Hitler was in het midden van de
oprichting van het nazisme, het begin van de Tweede Wereldoorlog , en de
Holocaust . Een versierde veteraan van de Eerste Wereldoorlog , Hitler lid van de Duitse Arbeiders Partij , de voorloper van de Nazi Partij, in 1919, en werd leider van de NSDAP in 1921. In 1923 probeerde hij een staatsgreep , bekend als de Beer Hall Putsch , in München. De mislukte staatsgreep leidde tot gevangenisstraf van Hitler, een periode waarin hij zijn memoires, schreef Mein Kampf (Mijn Strijd). Na zijn vrijlating in 1924, Hitler kreeg steun van de bevolking door een aanval op het Verdrag van Versailles en het bevorderen van Pan-Germanisme , antisemitisme , en anticommunisme met charismatische oratorium en nazi-propaganda . Na zijn benoeming tot kanselier in 1933, veranderde hij de Weimar Republiek in de Derde Rijk , een single-partij dictatuur gebaseerd op de totalitaire en autocratische ideologie van het nazisme . Zijn doel was om een vast Nieuwe Orde van absolute nazi-Duitse hegemonie in continentaal Europa. Buitenlands en binnenlands beleid van Hitler had tot doel te grijpen Lebensraum ("leefruimte") voor de Germanen . Hij regisseerde de herbewapening van Duitsland en de invasie van Polen door de Wehrmacht in september 1939, wat leidde tot het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in Europa . Onder het bewind van Hitler, in 1941 Duitse troepen en hun Europese bondgenoten bezetten het grootste deel van Europa en Noord-Afrika . In 1943, militaire beslissingen van Hitler leidde tot escalerende nederlagen. In 1945 de geallieerde legers met succes binnengevallen Duitsland. Hitler's racist en racistische beleid resulteerde in de systematische moord van elf miljoen mensen, waaronder naar schatting zes miljoen joden . In de laatste dagen van de oorlog, tijdens de Slag om Berlijn in 1945, Hitler trouwde met zijn lange tijd minnares, Eva Braun . Op 30 april 1945, minder dan twee dagen later, de twee zelfmoord om vangst te vermijden door de Rode Leger waren, en hun lijken verbrand.
|
| Kort levensoverzicht Hitler vertrok vanwege zijn Groot-Duitse sentimenten in 1913 naar de Duitse stad München in Beieren. Toen de Eerste Wereldoorlog uitbrak meldde hij zich direct als vrijwilliger. Hij diende vier jaar lang als ordonnans in de rang van Gefreiter[1] bij het Duitse 16e Beierse reserve-infanterieregiment en vocht onder meer bij de Eerste Slag om Ieper. Hitler raakte meermalen gewond. Bij Mesen schampte een kogel zijn voorhoofd en hij zou het latere litteken met een haarlok verbergen.[2] Hij kreeg beide versies van het IJzeren Kruis maar zwaaide, tot zijn frustratie, uiteindelijk slechts af als Gefreiter omdat zijn meerderen vonden dat hij leidinggevende kwaliteiten ontbeerde.[bron?] Na zijn demobilisatie en terugkeer in München besloot Hitler in november 1918 de politiek in te gaan en hij sloot zich in 1919 aan bij een van de talloze kleine politieke groeperingen die in Beieren welig tierden:[3] de DAP, die later de NSDAP werd. Hitler kwam aan de macht in een tijd waarin het Duitse volk leed onder werkloosheid, armoede en vernedering van de Eerste Wereldoorlog. Door het Verdrag van Versailles werd Duitsland gedwongen tot herstelbetalingen voor de geleden oorlogsschade. Deze verplichting drukte zwaar op het land. Eind oktober 1929, net toen Duitsland wat begon op te krabbelen, deed de beurscrash van New York de Duitse economie ineenstorten en greep Hitler zijn kans. Via een gesmeerde propagandamachine wist hij zichzelf en zijn partij zeer populair te maken en won steeds meer zetels in het parlement. Op 30 januari 1933 werd Hitler benoemd tot Rijkskanselier. Hij stond aan het hoofd van een kabinet dat was samengesteld uit ministers uit de NSDAP, de Duitse Nationale Volkspartij en enkele partijlozen uit het voorgaande Kabinet-Schleicher. Een maand later werd het Rijksdaggebouw in Berlijn in brand gestoken. Hitler gebruikte deze brand om zijn macht te vergroten. Hij haalde president Paul von Hindenburg over om de politie meer bevoegdheden te geven met een noodverordening, de politie pakte communisten en andere vijanden of vermeende vijanden van de nazi's op. In diezelfde periode voerden de nazi's een propagandacampagne voor de Rijksdagverkiezingen van maart 1933. Ondanks alle propaganda en de uitschakeling van politieke vijanden haalde de NSDAP geen absolute meerderheid, de partij kreeg 43,9 procent van de stemmen. Om toch alle macht in handen te krijgen voerde Hitler op 23 maart 1933 een grondwetswijziging door, dit lukte Hitler met de steun van de katholieke Zentrumpartei en de conservatieve DNVP. Met die grondwetswijziging kreeg Hitler de bevoegdheid om vier jaar lang buiten de Rijksdag (het parlement) om te regeren en wetten uit te vaardigen. Dit was het begin van het Derde Rijk. Naar deze machtsovername door Hitler wordt verwezen met de term Machtergreifung. Hitler begon onmiddellijk zijn langgekoesterde plannen uit te voeren zoals het naar zich toe trekken van alle macht in Duitsland, het weren van Joden uit het openbare leven en de voorbereiding van Duitsland op een veroveringsoorlog. In 1938 annexeerde het Duitse Rijk Oostenrijk (Anschluss) dat sindsdien bekend stond als Ostmark. Op 28 september 1938 wilde het Duitse rijk Tsjecho-Slowakije aanvallen om Sudetenland te heroveren. Op initiatief van Mussolini werd inderhaast het verdrag van München gesloten tussen Hitler, Daladier en Chamberlain, om te proberen de dreigende oorlog af te wenden. Op 30 september moest Tsjecho-Slowakije Sudetenland afstaan. In 1939 gaf Hitler het bevel Polen binnen te vallen, waarop het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk aan Duitsland de oorlog verklaarden. Dit was het begin van de Tweede Wereldoorlog. Aanvankelijk wist Hitler het grootste gedeelte van Europa te bezetten maar bij de aanval op de Sovjet-Unie in 1941 slaagden de Duitsers er niet in Moskou te veroveren. In 1942 hielden de Duitsers nog stand maar vanaf 1942-1943 keerden de kansen definitief en werd het Derde Rijk in de tang genomen. In de winter van 1944-1945 stonden de geallieerden aan de grenzen van Duitsland en zij trokken vervolgens op naar Berlijn. Nadat duidelijk werd dat de Tweede Wereldoorlog door de nazi's verloren was pleegde Hitler op 30 april 1945 in de namiddag, samen met zijn vrouw Eva Braun, naar alle waarschijnlijkheid zelfmoord in zijn bunker te Berlijn. Ze waren 29 april 1945 getrouwd in de bunker. Zij nam vergif in, terwijl Hitler zich door het hoofd schoot. Iets later werden ze naar boven gebracht en werden de lijken in een kuil met benzine gelegd en verbrand. Mogelijk hebben de Russen later Hitlers schedel en de resten van hun lichamen naar Moskou gebracht voor nader onderzoek. In de door Hitler ontketende oorlog, de concentratiekampen en de verschrikkingen daaromheen verloren alleen al in Europa 39 miljoen mensen het leven. Het grootste gedeelte van Europa was ten gevolge van de oorlog verwoest en verloor mede daardoor haar voorheen dominante wereldrol aan de VS en de Sovjet-Unie. In het oosten moest Duitsland aanzienlijke gebiedsdelen aan Polen en de Sovjet-Unie afstaan, waarbij de Duitse bevolking naar het westen verjaagd werd. Het overblijvende Duitsland raakte als gevolg van de vrijwel onmiddellijk beginnende Koude Oorlog na 1945 verdeeld in twee landen: de Duitse Democratische Republiek en de Bondsrepubliek Duitsland. Europa en Duitsland zouden tot 1990 verdeeld blijven door het IJzeren Gordijn. |
| Zowel van vaders- als
moederskant was de familie van Hitler afkomstig uit het Oostenrijkse
Waldviertel, een streek tussen de Donau en het huidige Tsjechië. Uit
genetisch onderzoek dat de journalist Jean-Paul Mulders onder verwanten
van Hitler liet uitvoeren zou zijn gebeleken dat Hitler behoorde tot de
haplogroep E1b1b, die weinig voorkomt in Duitsland en West-Europa, maar
bij 50 à 80 procent van de Noord-Afrikanen voorkomt, met name bij
Berbers, Somaliërs, en bij Asjkenazische Joden.[5] De naam "Hitler" was
waarschijnlijk afgeleid van Huttler, wat letterlijk "keuterboer" of
"schaapherder" betekent, hij die in een hut woont. Mogelijk was Johann
Georg Hiedler die in het Derde Rijk officieel voor de grootvader van de
Führer doorging niet de biologische vader. Als mogelijke vader van Alois
komt ook de broer van Johann Georg in aanmerking, namelijk Johann
Nepomuk Hüttler die in Spital Nr.36 woonde en waar Alois Hitler werd
grootgebracht. Alois Hitler was echter wel een echte Hitler en geen
bastaard of de zoon van een Jood. Uit analyse van het Y-chromosoom van
de achterkleinkinderen van Alois Hitler bleek dat dit identiek aan dat
van mannelijke familieleden uit Neder-Oostenrijk.[bron?] Daarmee is dus
onomstotelijk bewezen dat Alois Hitler dezelfde mannelijke
gemeenschappelijke voorvader heeft als de nu nog levende verwanten
Hüttler in het Waldviertel; Alois Hitler was derhalve geen bastaard. Hitler had drie broers, een halfbroer, twee zusters en een halfzuster, allen kinderen van Alois Hitler. De drie broers en een van de zussen overleden op jonge leeftijd: Alois Hitler jr. (halfbroer), 13 januari 1882 - 20 mei 1956 Angela Hitler (halfzuster), 28 juli 1883 - 30 oktober 1949 Gustav Hitler (broer), 10 mei 1885 - 8 december 1887 Ida Hitler (zuster), 23 september 1886 - 2 januari 1888 Otto Hitler (broer), 1887 - 1887 Edmund Hitler (broer), 24 maart 1894 - 28 februari 1900 Paula Hitler (zuster), 21 januari 1896 - 1 juni 1960 Hitlers zuster Paula leidde een teruggetrokken bestaan en overleed in Berchtesgaden. Hitlers halfzuster Angela was gehuwd met Leo Raubal en had voor zover bekend een zoon en twee dochters. De oudste dochter van Angela die min of meer dezelfde naam droeg maar de bijnaam Geli had (Angelika (Geli) Raubal), zou later een relatie met haar oom Adolf Hitler krijgen en pleegde op 18 september 1931 zelfmoord.
Adolf Hitler als Peuter Jeugd en karaktervorming Hitler's ouders
1...Alois, zijn vader---2...Klara, zijn moeder |
De tienerjaren van Adolf Hitler (1889-1945) Adolf Hitler werd geboren op 20 april 1889 om half zeven ’s avonds in Braunau-am-Inn(Oostenrijk). Zijn vader heette Alois Hitler. Door een ambtelijke spelfout werd Alois Hiedler ingeschreven als Hitler, de naam die de wereld later zal laten beven. Alois, de vader van Adolf, werkte bij de douane. Adolfs moeder heette Klara Polzl en was een achternicht van haar man. Adolf had drie broers: Otto, Gustav en Edmund, een halfbroer: Alois Junior, twee zussen: Ida en Paula en een halfzus: Angela. Gustav, Otto, Ida en Edmund stierven als kind op zeer jonge leeftijd. Als jongen was Adolf zeer verlegen en nogal ziekelijk. Ook had hij een sterke voorliefde voor dagdromen. Zelfkritiek was niets voor hem, hij gaf altijd anderen de schuld. Adolf deed het niet slecht op de basisschool, hij haalde goede cijfers. Ook was hij toen hij een jaar of tien was koorknaap en misdienaar in de rooms-katholieke kerk. ![]() Toen Adolf ongeveer veertien jaar was overleed zijn vader. Vanaf die tijd voelde hij zich vrij want zijn vader was tiranniek tegen de jonge Adolf geweest, had hem vaak geslagen en verboden om zijn droom van kunstenaar te worden na te volgen. Adolf Hitler had zich gedurende zijn jongensjaren toegelegd op het schilderen en tekenen van gebouwen en historische thema’s. Op de middelbare school deed Adolf het veel minder goed dan op de basisschool. De schuld van zijn slechte cijfers gaf hij aan de leraren, die hij (behalve zijn geschiedenis leraar) “erudiete apen” noemde. Het enige vak waar hij echt goed in was, was tekenen. Zijn moeder verwende Adolf enorm na de dood van zijn vader en gaf toe aan al zijn nukken en grillen. Toen hij van school werd gestuurd, omdat hij zulke slechte cijfers had en teveel lessen had gemist vanwege al dan niet voorgewende ziekte, wilde hij kunstschilder worden en vertrok naar Wenen. Op de kunstacademie werd hij echter twee keer afgewezen, omdat men zijn werken niet goed genoeg vond. Wel kreeg hij de suggestie om architect te worden, maar dit wilde hij niet, omdat hij dan regelmatig moest werken en niet het vrije leventje van de bohemien zou kunnen leiden. Hij bleef wel in Wenen. In 1908 overleed zijn moeder. Dit was zonder twijfel de zwaarste klap die Adolf Hitler in zijn jonge jaren heeft moeten verwerken. ‘Nog nooit zag ik iemand zo gebroken na de dood van een dierbare’ sprak de joodse (!) arts die Adolfs moeder had behandeld. Overigens hoefde Adolf niet de gehele doktersrekening te betalen omdat de arts medelijden had me de jonge gebroken Hitler. Nu Hitler wees was vertrok hij weer naar Wenen. Daar verdiende hij de kost als ongediplomeerd schilder, met allerlei kleine baantjes en had hij een wezenuitkering. In Mein Kampf, het boek dat Hitler in 1925-26 schreef over zijn leven en ideeën, staan tranentrekkende verhalen over deze periode. Hitler schrijft zelfs dat hij soms moest bedelen om aan de kost te komen. De realiteit is dat hij zijn zuster Paula in die jaren geregeld geld stuurde omdat hij voldoende wezenuitkering kreeg. Gedurende zijn Weense jaren kreeg hij een hekel aan Joden. Hitler las allerlei politieke pamfletten en raakte onder de indruk van Karl Luger, de Weense sociaal-democratische en antisemitische burgemeester. Het is waarschijnlijk dat Hitler in deze tijd een combinatie van jaloezie op rijke welvarende joden met sluimerend antisemitisme en eenzaamheid maakte. De enige vriend die Hitler in deze periode heeft, is de pianist August Kubizcek waarmee hij een kamer deelt in een mannenpension. Adolf breekt na een ruzie de samenwerking af en verdwijnt met de noorderzon. Pas als Hitler na de Eerste Wereldoorlog in de kranten verschijnt, weet August waar zijn oude vriend Adolf is gebleven. Als in 1914 de Eerste Wereldoorlog uitbreekt, meld Adolf zich vrijwillig als soldaat. Vier jaren strijd weet Adolf te doorstaan waarbij hij een aantal keren onwaarschijnlijk veel geluk heeft. Als Duitsland in 1918 verzoekt tot een wapenstilstand besluit de gewond in een lazaret liggende Adolf Hitler woedend om de politiek in te gaan. |
|
In Wenen
Hitler (geheel rechts) als
soldaat in 1915
1...Kiesformulier presidentsverkiezingen 1932---2...Eerste uitgave van Mein Kampf
|
|
Aan de macht
Arno Breker, Hitler (brons, 1938) |
| Weg naar de Holocaust Op 1 april 1933 werd een boycot door de nazi's afgekondigd. Op het bord staat te lezen: Duitsers, verzet u, koop niet bij Joden. Dit bord hing bij de winkel van Tietz in Berlijn. Op het raam van de etalage een Jodenster. Een belangrijke voedingsbodem voor het antisemitisme dat tot de Holocaust zou leiden was de publicatie van de Protocollen van Zion die een vermeende wereldwijde manipulatie door het internationale jodendom als onderwerp hadden. Ze waren een vervalsing maar werden in de jaren twintig als authentiek beschouwd Meteen na zijn Hitlers aantreden verschenen in openbare ruimten de eerste bordjes "Voor Joden verboden". Beroepsverboden werden uitgevaardigd en huwelijkswetten aangepast. Vanaf 1935 (de wetten van Neurenberg) was het voor een Jood verboden om te trouwen met een niet-Jood. Steeds meer Duitse Joden gingen over tot emigratie. Anderen werden opgepakt en naar 'werkkampen' gestuurd, wat later de Vernietigingskampen bleken te zijn. Een van de meest antisemitische Hitlergetrouwen was Julius Streicher, die zich al in de jaren twintig ontpopte tot een vurig propagandist van de haat tegen Joden, waar Hitler dankbaar gebruik van maakte. ![]() In de Poolse hoofdstad Warschau werden de daar wonende Joden in een getto bijeengedreven en later afgevoerd naar de vernietigingskampen. Overigens werden ook in totaal een miljoen Polen naar werkkampen getransporteerd, en werden uit alle bezette gebieden in totaal 6 miljoen mannen tussen de 18 en 45 jaar gedwongen tewerkgesteld in de Duitse oorlogsindustrie. Dit werd de Arbeitseinsatz genoemd. De rechters van Neurenberg noemden het later "slavernij". Tijdens de Wannseeconferentie (januari 1942), waar nazileiders bijeen waren gekomen om tot een "definitieve oplossing" (Endlösung) van het "Jodenvraagstuk" (Judenfrage) te komen, werd besloten om de circa 10 miljoen Europese Joden systematisch om te brengen. De organisatie daarvan werd in handen gegeven van Reinhard Heydrich en Heinrich Himmler; de administratie aan Adolf Eichmann, en de uitvoering aan de talloze officieren, militairen en burgers die door de jaren heen voldoende waren getraind en gehard. Zigeuners, homoseksuelen, Jehova's getuigen en andere groepen mensen die als ongewenst werden beschouwd ondergingen hetzelfde lot. De Holocaust zelf was in de omgeving van Hitler een taboe. Een directe opdrachtrelatie tussen Hitler en de Holocaust is tot op heden niet gevonden. Het Derde Rijk opereerde sterk op het "de Führer tegemoet werken": dingen doen waar geen opdracht voor gegeven was maar waar wel de ruimte voor was gegeven en waarvan verondersteld werd dat dit in de geest van de Führer was, aldus Hitlers biograaf Ian Kershaw.[bron?] Zo kon Hitler (voor zichzelf) schone handen houden. Hitler is nooit in Auschwitz, Majdanek, Sobibór, Treblinka of een van de andere vernietigingskampen geweest. Hij nam zelf niet actief deel aan de Endlösung. Hoewel hij in de ogen van de buitenwereld voorzichtig leek te manoeuvreren, heeft hij over zijn bedoelingen ten aanzien van de Joden nooit twijfel laten bestaan. Ontelbare keren heeft hij de woorden "vernietiging" en "wegvagen" uitgesproken. Bekend is het volgende citaat uit Hitlers toespraak van 30 januari 1939 " ‘als het internationale Finanzjudentum binnen en buiten Europa erin zou slagen de volkeren nogmaals in een wereldoorlog te storten, dan zal het resultaat niet [de bolsjewisering van de aarde en daardoor] de zege van de joden zijn, maar de vernietiging van het joodse ras in Europa!" Voorbereidingen tot de oorlog Hitler stuurde doelbewust aan op een oorlog in Oost-Europa om de Duitse hegemonie in Europa zeker te stellen, maar hij zou volgens sommigen niet uit zijn geweest op een algehele Europese oorlog of een wereldoorlog. Aanvankelijk hoopte Hitler dat Duitsland zijn dominante positie op het Europese continent kon versterken. Polen, Hongarije, Tsjechoslowakije, Roemenië, Joegoslavië en Bulgarije zouden satellietstaten worden van Duitsland, die bovendien met hun economieën dienstbaar zouden zijn aan die van Duitsland. Frankrijk moest worden vernederd om de Eerste Wereldoorlog te wreken, maar dit was niet het hoofddoel. Hitler hoopte zelfs op een bondgenootschap met het Verenigd Koninkrijk, net zoals keizer Wilhelm II aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog. Hitlers maakte mogelijk de miscalculatie dat het voor het Verenigd Koninkrijk niet acceptabel zou zijn dat één land het hele Europese vasteland onder controle zou hebben. De werkelijke ideologische en geopolitieke vijand was de Sovjet-Unie, dat het in Hitlers ogen verderfelijke communisme aanhing en bovendien op de plaats lag waar de toekomstige Lebensraum verwezenlijkt moest worden. Deze ideologische tegenstelling weerhield Hitler en Stalin echter niet om op Realpolitische wijze een tijdelijk verbond (Molotov-Ribbentroppact van 1939) te sluiten en Polen te verdelen. Om de Fransen en Britten in de Middellandse Zee bezig te houden sloot Hitler een pact met de Italiaanse fascistische dictator Benito Mussolini. Deze liaison werd de "as Rome-Berlijn", of simpelweg de as genoemd. Ook Japan verklaarde zich solidair met Duitsland. Deze drie landen werden hierna tot de zogenaamde asmogendheden gerekend. De halfslachtige maatregelen van de Volkenbond tegen de Italiaanse agressie in Ethiopië en tegen de Japanse agressie in Mantsjoerije gaven Hitler het eerste signaal dat de Westerse mogendheden ver zouden gaan om oorlog te voorkomen. Op 7 maart 1936 werd het Rijnland herbezet, in 1938 gevolgd door de Anschluss (aansluiting), feitelijk de annexatie van Oostenrijk en (het Tsjechische) Sudetenland. De internationale gemeenschap reageerde zoals Hitler hoopte, maar niet verwachtte, slechts met diplomatiek geschut. De Britse Premier Neville Chamberlain kwam zelfs op bezoek om een "vriendschapsverdrag" te tekenen: het Verdrag van München. Aangemoedigd door de lauwe reacties van de internationale gemeenschap annexeerde Hitler vervolgens de Tsjechische helft van Tsjechoslowakije en inderdaad: er werd nauwelijks hiertegen geageerd door het buitenland. In 1939 sloot Hitler met de dictator van de Sovjet-Unie, Jozef Stalin, een niet-aanvalsverdrag: het Molotov-Ribbentroppact. Aan dit verdrag werd bovendien een geheime clausule toegevoegd, waarin al een overeenkomst over de verdeling van Polen stond. Het was inmiddels duidelijk voor het buitenland dat Hitler niet van plan was om te stoppen met het annexeren van zijn oosterburen, en het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en ook Nederland begonnen hun defensie-uitgaven te verhogen. De oorlog wierp zijn schaduw al vooruit. Er is gespeculeerd over de vraag waarom Hitler zulke grote risico's nam en daarmee op een oorlog aanstuurde. In 1938 en 1939 stond Hitler op het toppunt van zijn macht en roem. Duitsland was oppermachtig in Centraal-Europa. Oostenrijk en Sudetenland waren ingelijfd, en de Fransen en Britten hadden veel van zijn andere eisen ingewilligd. Er bestaat een theorie dat Duitsland op een economische crisis afstevende, en zodoende wel oorlog moest voeren (lees: goederen roven) om dit te voorkomen. Bovendien vijzelt het hebben van buitenlandse vijanden de binnenlandse politiek op. Een andere reden is door Hitler in 1937 zelf tijdens de zogenaamde Hossbach-conferentie aangegeven: hij wilde dat Duitsland de wereldmacht zou veroveren, maar wilde dit graag zelf meemaken. In 1939 was hij vijftig, en hij was bang voortijdig ziek te worden of te overlijden. Voor dit gebeurde moest hij "zijn werk afmaken". Daarnaast bestond onder de Duitse elite het idee dat men de verkregen machtspositie moest uitbuiten zodra daartoe de mogelijkheid bestond, voordat een andere potentiële heerser zou opstaan. Hierbij werd verwacht dat de Sovjet-Unie, indien die op hetzelfde economische ontwikkelingsniveau als West-Europa zou komen, de potentieel hegemoniale positie zou overnemen, iets wat in de Koude Oorlog werkelijkheid werd. Vaak wordt Hitler als persoon wel eens als hoofdoorzaak voor de gehele Tweede Wereldoorlog aangewezen. Het valt niet te ontkennen dat hij een grote bijdrage heeft geleverd aan het ontstaan van de situatie in 1939, maar er speelden talloze historische ontwikkelingen en andere factoren mee.
1...Adolh Hitler Keitel Keitel Herman Goering Martin Bormann---2...Adolf Hitler met Benito Mussolini tijdens een bezoek aan bezet Joegoslavië (1942) |
| Tweede Wereldoorlog De hermilitarisering van het Rijnland en de annexatie van Oostenrijk en Tsjechië leidde niet tot een militaire reactie en daarom verwachtte Hitler, na een aanval op Polen in september 1939, slechts diplomatieke strubbelingen. Maar dit keer vergiste hij zich, want nadat de Duitsers Polen binnenvielen verklaarden het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk Duitsland de oorlog. Dit was het begin van de Tweede Wereldoorlog. Het Poolse leger werd, in samenwerking met de in het oosten binnenvallende Sovjets, in minder dan vijf weken vermorzeld. Om geallieerde interventie te voorkomen, sloegen de Duitsers een half jaar later in West-Europa toe: binnen drie maanden werden achtereenvolgens Noorwegen en Denemarken bezet, het Britse expeditieleger verjaagd en Frankrijk verslagen. Dit laatste verbazingwekkende succes hadden de Duitsers voor een deel te danken aan hun Blitzkrieg-doctrine, waarbij met een combinatie van alle wapenen op bepaalde plaatsen in de linie het overwicht werd behaald. Ze wisten zo de Britten en het grootste deel van het Franse leger in Noord-Frankrijk en België vast te pinnen, te omsingelen en vervolgens te verslaan waarna Parijs gemakkelijk ingenomen kon worden. In essentie was dit een aangepast Von Schlieffenplan dat in tegenstelling tot 1914-1918 nu wel succesvol volbracht werd. "En passant" werden bij de invasie van Frankrijk ook Nederland en België onder de voet gelopen (Duitse codenaam "Fall Gelb"). Door deze eclatante militaire successen werden Hitlers langgekoesterde plannen voor de verovering van Rusland en de beheersing van de Kaukasische olievoorraden, die na het Ribbentrop-Molotovpact tijdelijk in de ijskast waren gezet, weer nieuw leven ingeblazen. Hitler wilde echter geen tweefrontenoorlog en daartoe moest het Verenigd Koninkrijk worden verslagen of idealiter tot bondgenoot gemaakt. De Britten wisten echter boven verwachting stand te houden, mede door de onverzettelijke nieuwe Britse premier Winston Churchill, en gingen niet op Hitlers vredesvoorstellen in. In augustus en september 1940 werd tijdens de Slag om Engeland duidelijk dat de Luftwaffe het luchtruim boven Engeland niet onder controle kon krijgen; in combinatie met het traditionele Britse overwicht ter zee werd een invasie van de Britse Eilanden onmogelijk. Ongeduldig geworden besloot Hitler zonder volledige overwinning aan het westelijke front toch een oostelijke front te openen en de Sovjet-Unie aan te vallen, teneinde zijn hoofddoel, Lebensraum in het oosten, te verwezenlijken. Opmerkelijk is dat Hitler voorheen altijd gewaarschuwd had tegen een tweefrontenoorlog en zelfs ernstig de Duitse bevelhebbers uit de Eerste Wereldoorlog verweet dat ze hiermee begonnen waren. Het voeren van een tweefrontenoorlog werd Hitler dan ook zeer ontraden - naar later bleek terecht - door onder andere Joseph Goebbels en Hermann Göring, die Duitsland nog niet klaar vonden voor zo'n grote uitbreiding van de oorlog. Maar Hitler was vastbesloten en stuurde Göring zelfs op "vakantie". Nog een tegenvaller voor Hitler was dat zijn "vriend" Mussolini, aangemoedigd door Hitlers militaire successen in West-Europa, op de Balkan en in Afrika ook het veroveringspad insloeg. De Italiaanse troepen waren echter veel minder succesvol, en toen de Grieken hen zelfs dreigden te verslaan was Hitler gedwongen in te grijpen om zijn kwetsbare zuidgrens veilig te stellen. Hierdoor moesten de Duitsers begin 1941 zelf de Balkan veroveren en de in het nauw gedreven Italianen in Noord-Afrika ontzetten met het roemrucht geworden Afrikakorps onder bevel van Erwin Rommel. Deze onvoorziene afleiding heeft het offensief tegen Rusland wellicht kritiek vertraagd: had Duitsland de tijd die verloren ging in de Balkan tegen de Sovjet-Unie gebruikt, dan had men wellicht Moskou voor de winter inviel kunnen innemen. In juni 1941 begon Hitler dan toch aan wat velen beschouwen als zijn grootste vergissing: operatie Barbarossa, de invasie van de Sovjet-Unie. Het oorspronkelijke plan was voor het uitbreken van de winter Europees Rusland, dat verreweg het grootste gedeelte van de bevolking en industrie van de Sovjet-Unie bevatte, te bezetten tot aan de lijn Astrachan - Archangel. Later zou men eventueel tot aan de Oeral oprukken. Hierna zou de rest van de Sovjet-Unie als tegenstander, als Stalin zich nog niet zou hebben overgegeven, niet veel meer voorstellen; het Duitse optimisme was mede geïnspireerd door de slechte prestaties van het Rode Leger tijdens hun oorlog tegen de Finnen in 1939-1940. Maar ook hadden, naar later bleek, de Duitse spionnen in Rusland een veel te negatief beeld doorgegeven van de vermeend zwakke capaciteiten en reserves van het Rode Leger; het was veel beter in staat nieuwe lichtingen op te roepen, te trainen en uit te rusten dan de Duitsers hadden ingecalculeerd in hun aanvalsplannen. Nog een belangrijke factor was de uitgestrektheid van het front. In de veldtocht tegen Frankrijk waren de afstanden betrekkelijk klein en konden de Duitsers vrijwel over de hele linie van het westelijke front een beslissend overwicht bereiken. Aan het oostelijk front was dit anders. Na aanvankelijk weer ongekend grote successen in de eerste maanden van de invasie, waarbij de Duitsers snel oprukten en enorme aantallen Russische soldaten gevangennamen, voorspelden de nazi-leiders de overwinning als zeer nabij. Maar toen vertraagde de opmars. Stalin wist ondanks de enorme verliezen steeds weer nieuwe troepen en materieel in de strijd te werpen. De Sovjet-reserves bleken groter te zijn dan de Duitsers hadden verwacht. Bovendien wisten de Russen bijna al hun wapenfabrieken te verplaatsen achter de Oeral waar ze een onafgebroken stroom nieuwe tanks, vliegtuigen, kanonnen en ander wapentuig produceerden. De Duitsers kregen ook steeds grotere logistieke problemen naarmate de aanvoerlijnen langer werden. De bevolking in de Oekraïne en de Baltische landen verwelkomde de Duitsers aanvankelijk als bevrijders van het Stalinistische juk maar dit sloeg snel om toen bleek dat het Duitse juk op zijn minst net zo zwaar en bloederig was. Achter de Duitse linies laaide een voor de Wehrmacht steeds hinderlijker partizanenstrijd op die veel legereenheden bond die deze moesten bestrijden. De opmars vertraagde door al deze tegenslagen zozeer, dat de zomer en de herfst voorbijgingen zonder beslissende veldslag die Stalin op de knieën kon krijgen. Uiteindelijk bleek de invallende winter te veel voor het tot het uiterste beproefde Duitse materieel en de oververmoeide Duitse manschappen, die door de haperende aanvoerlijnen vaak zelfs nog in zomeruitrusting moesten vechten. Vlak voor Moskou moest de Wehrmacht halt houden en de winter uitzitten. Toen een snelle overwinning op de Sovjet-Unie mislukt was, begon er een uitputtingsoorlog, waarbij Duitsland in termen van mankracht, grondstoffen en in het bijzonder olietoevoer ernstig in het nadeel was. In de zomer van 1942 werden nogmaals fenomenale successen door de Duitsers geboekt, maar de doorstoot naar de Kaukasische olievelden mislukte uiteindelijk bij Stalingrad. De Duitse troepen aan het zuidelijke deel van het oostfront werden eind 1942 gedwongen tot een lange en bloedige terugtocht tot de rivier de Dnjepr, opgejaagd door het Rode leger. Na de Slag om Koersk in juli 1943 nam het Rode Leger het initiatief voorgoed over en begon voor hen de moeizame weg naar Duitsland zelf. Ondertussen waren ook de Verenigde Staten bij Hitlers tegenstanders gekomen door de Japanse aanval op de Amerikaanse marinebasis Pearl Harbor, op 7 december 1941. Dit leidde tot de oorlogsverklaring van Duitsland aan de VS waarbij Hitler hoopte dat de Japanners een tweede oostelijk front in de Sovjet-Unie zouden openen, zodat Stalin zijn krachten zou moeten verdelen tussen de Duitsers en de Japanners. Tot Hitlers teleurstelling deden de Japanners geen aanval op de Sovjet-Unie in het oosten en kon Stalin de meeste troepen uit Ruslands verre oosten inzetten aan het front bij Moskou. Bovendien leidde de oorlogsverklaring aan de VS tot georganiseerde deelname aan de oorlog door een geallieerd bondgenootschap. De Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk leidden de tegenaanval aan het westfront en de Sovjet-Unie die aan het oostelijk front. Hitler was in twee jaar tijd in oorlog met het grootste land ter wereld (Sovjet-Unie), het grootste rijk ter wereld (Verenigd Koninkrijk), en de grootste economie ter wereld (Verenigde Staten). Sommige generaals van Hitler zagen toen (1942) al in dat de oorlog op den duur onmogelijk meer te winnen was met zoveel tegenstanders en stelden voor een gunstige vredesregeling met de geallieerden te treffen nu het nog kon. Hitler reageerde furieus en ontsloeg de meeste van deze "dissidenten". Vanaf toen nam hij persoonlijk het commando van het leger over en smoorde de kritiek op zijn plannen in de kiem. Overigens speelde het eerste de geallieerden zeer in de kaart: in tegenstelling tot wat Hitler van zichzelf vond was hij geen vakman in strategie en tactiek aan het front. Hij maakte veel strategische blunders: het tot elke prijs vasthouden aan eenmaal veroverd terrein, het forceren van zinloze aanvalsacties en het verwaarlozen van defensieve maatregelen. Dit alles tot afgrijzen van militaire professionals zoals Heinz Guderian en Erich von Manstein, die hulpeloos toezagen hoe Hitler in snel tempo de reserves van de Wehrmacht erdoor joeg en de strategische positie van het leger hopeloos maakte. Een andere tegenslag was de val van Mussolini in 1943. Bonvedien werd op 20 juli 1944 werd in Hitlers Pruisische hoofdkwartier Wolfsschanze een bijna-gelukte bomaanslag op Hitler gepleegd door een groep officieren onder leiding van Claus von Stauffenberg. De bom was in een koffer geplaatst, die onder een tafel werd gezet. Maar net voor de explosie verplaatste Heinz Brandt de aktetas achter een dikke tafelpoot, het bureau had aan zijn linker en rechter kant een gesloten poot, die sterk genoeg was om de explosie tegen te houden. Vier andere aanwezigen in de kamer vonden de dood wel en een aantal anderen raakte gewond. Hitler raakte aan zijn benen gewond en aan een arm maar niet levensbedreigend. Hitler zelf zag die aanslag overigens niet als een tegenslag; het feit dat hij tegen alle verwachting in ontkwam vatte hij volgens Kershaw en andere biografen triomferend op als "een ingreep van de Voorzienigheid".
Hitler op bezoek bij de Finse maarschalk Mannerheim, 4 juni 1942 |
| Het einde De invasie in Normandië op 6 juni 1944 leidde de bevrijding in van de bezette West-Europese gebieden. Frankrijk was binnen een paar maanden bevrijd, maar tegenslagen voor de geallieerden zoals de mislukte luchtlanding bij Arnhem en het Duitse Ardennenoffensief in de winter van 1944-1945 brachten nog even uitstel van de onvermijdelijke nederlaag voor de nazi's. In het voorjaar van 1945 trokken de geallieerden alsnog Duitsland binnen en was er geen houden meer aan: de Amerikanen en Britten trokken de Rijn over en de Russen vielen Oost-Pruisen binnen met als gemeenschapppelijk doel Berlijn. Het was voor iedereen duidelijk dat het einde voor de nazi's nabij was. Zoals eerder al vermeld kende Hitler geen zelfkritiek. Hij weet dus alle schuld voor zijn falen aan zijn generaals die hem "verraden" hadden en ook aan het Duitse volk dat hem "in de steek liet" en dat daarom in Hitlers ogen in zijn historische missie had gefaald. De laatste dagen van zijn leven bracht hij door in de sombere Führerbunker nabij de kanselarij. Hitler was op dat moment lichamelijk en geestelijk een wrak. Zijn lijfarts, dr. Morell, hield hem met diverse injecties op de been. Hitler gaf bevel tot het vernietigen van alle industriële complexen en het zich doodvechten tegen de Russen (ook bekend als het Nerobefehl). Hij ging de afgrond in en probeerde het Duitse volk mee te slepen. Door de snelle opmars van de geallieerden en ook de (heimelijke) tegenwerking van steeds meer officieren en zelfs nazikopstukken als Albert Speer, werden deze laatste Führerbefehlen niet meer uitgevoerd. Op 20 april 1945 vierde Hitler zijn 56e verjaardag, zijn laatste. Naar het partijtje in de bunker kwam een aantal hoge nazi's, waarvan een aantal direct daarna het onder Russisch artillerievuur liggende Berlijn ontvluchtte. Op 30 april 1945 pleegde Hitler zelfmoord in zijn ondergrondse bunker in Berlijn. Naar alle waarschijnlijkheid nam hij een cyanidepil in en schoot hij zich direct daarop met een pistool een kogel door het hoofd. Dat deed hij samen met Eva Braun, met wie hij een dag eerder gehuwd was. Braun nam naar alle waarschijnlijkheid alleen een gifpil in. Een aantal van zijn naaste medewerkers, waaronder zijn beruchte minister van propaganda Joseph Goebbels, benam zich daarna ook het leven. Acht dagen later, op 8 mei 1945, gaf Duitsland zich over. Wat er na zijn dood met zijn lichaam gebeurde is een onderwerp van discussie. De waarschijnlijkste geschiedenis is de volgende. Na Hitlers dood gaf Goebbels opdracht de lijken te verbranden. Haastig werden de lijken door de SS-lijfwachten met benzine overgoten en in brand gestoken. Goebbels verdween vrij snel om met zijn gezin zelfmoord te plegen, en ook de aanwezige soldaten hadden haast aangezien de Russische granaten her en der neerregenden. Hierdoor verbrandde het lichaam niet volledig. Uiteindelijk zou het Rode Leger twee lichamen aantreffen, waarvan een "waarschijnlijk van Hitler" was. De NKVD (de 79e SMERSJ) legde beslag op de lijken en liet forensisch arts Faust Sherovsky een autopsie verrichten. De lichamen werden daarna meerdere malen begraven en opgegraven, uiteindelijk zou het lichaam bij een nieuw gebouw van SMERSH in Magdeburg begraven zijn. In 1970, toen het gebouw aan Oost-Duitsland overgedragen zou worden, zouden de lijken opgegraven en verbrand zijn waarna de as in de Elbe verstrooid werd. Een niet verbrande kaak met bijbehorende brug en een stuk van Hitlers schedel (met kogelgat) wordt bewaard in het Russisch Staatsarchief te Moskou en is alleen voor wetenschappers toegankelijk. Onderzoek aan de hand van Hitlers originele gebitsfoto's heeft aangetoond dat de kaak inderdaad toebehoorde aan Hitler. Recent onderzoek met behulp van DNA-materiaal afkomstig van de schedel trekt dit echter weer in twijfel. Volgens DNA-analyses behoorde het schedelfragment met kogelgat toe aan een vrouw, die op basis van de schedelnaden, tussen de twintig en veertig jaar oud moet zijn geweest. Volgens de onderzoekers vormen deze gegevens het definitieve bewijs dat de schedel niet afkomstig was van Hitler. Tot op heden wordt nog steeds gespeculeerd over het precieze verloop van de gebeurtenissen in Hitlers bunker in april 1945.
Hitlers dood in een Amerikaans defensieblad |
| Schuldvraag omtrent de Holocaust De uiteindelijke schuldvraag omtrent de Holocaust is grondig onderzocht, maar daarover bestaan volgens Rosenbaum veel verschillende meningen, van "zonder Hitler geen Holocaust" (Lucy Dawidowicz), via "het is de schuld van de Duitsers" (Daniel Goldhagen) en "het waren de Europeanen", tot "het is de schuld van het christendom" (Hyam Maccoby) en zelfs "het is wellicht de schuld van de Joden zelf" (zonder Joden geen Holocaust; George Steiner). Ook hebben velen voorzichtig of minder voorzichtig met de vinger naar God gewezen (Emil Fackenheim, Yehuda Bauer). De Britse historicus Ian Kershaw, die een lijvige tweedelige biografie schreef, heeft Hitler vooral in een historische context willen plaatsen; hij stelt dat Hitler vooral zo veel macht kon vergaren doordat veel van zijn aanhangers bereid waren hem "tegemoet te werken". Het is duidelijk dat de massamoord op miljoenen mensen niet zonder medeweten, en ook niet zonder een initiatief van Hitler kon worden georganiseerd (zie ook Wannseeconferentie). Een schriftelijke opdracht is echter niet teruggevonden. Hitlers naaste medewerkers (Himmler, Göring, Kaltenbrunner en Frick) zouden een operatie van deze omvang, en met een dergelijke logistieke complexiteit, niet zonder Hitlers duidelijke aanwijzing en toestemming hebben kunnen organiseren. De massale vergassing van de Europese Joden past ook bij Hitlers op film bewaarde uitspraak in de Reichstag dat "een nieuwe oorlog de ondergang van het Joodse ras in Europa zou zijn". Ook zijn autobiografie, Mein Kampf, bevat vele passages tegen het Jodendom. Meningen die geheel van de bovenstaande verschillen, komen van onder anderen Claude Lanzmann, die vindt dat elke verklaring de enormiteit van Hitlers schuld verdoezelt, en van Louis Micheels, die zich afvraagt of de waarom-vraag wel gesteld moet worden. De meest afwijkende mening komt echter van David Irving, die de omvang van de Holocaust relativeert en de betrokkenheid van Hitler onbewezen acht, en die dan ook een schare bewonderaars achter zich kreeg uit revisionistische, neonazistische of andere extreem-rechtse kringen. Door zelfmoord te plegen wist Hitler zich te onttrekken aan strafvervolging, zodat zijn verantwoordelijkheid voor en betrokkenheid bij de Holocaust nooit aan een gerechtelijk onderzoek zijn onderworpen en er nooit een gerechtelijk oordeel over is geveld. |
